EnglishTrong bối cảnh các khu công nghiệp ngày càng mở rộng quy mô sản xuất và tiêu thụ điện năng lớn, bài toán đảm bảo nguồn điện ổn định đang trở thành áp lực không nhỏ. Trước thực tế đó, điện mặt trời mái nhà dần được xem như một “nguồn điện tại chỗ” giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong vận hành, đồng thời mở ra hướng đi mới trong xây dựng khu công nghiệp theo mô hình xanh và bền vững.
Dư địa phát triển lớn nhưng chưa khai thác tương xứng
Theo thống kê, Việt Nam hiện có 431 KCN và hơn 1.000 cụm công nghiệp, dự kiến tiếp tục mở rộng mạnh trong thời gian tới. Đây là nền tảng quan trọng để triển khai điện mặt trời mái nhà quy mô lớn, tận dụng diện tích mái nhà xưởng sẵn có.
Giai đoạn 2024-2025 ghi nhận sự gia tăng nhanh của các dự án điện mặt trời trong KCN, với tổng công suất vượt 3.200 MWp. Trong đó, khoảng 25% hệ thống đã tích hợp lưu trữ năng lượng (BESS), cho thấy xu hướng phát triển theo hướng hiện đại và linh hoạt hơn. Khu vực miền Nam đang dẫn đầu về công suất lắp đặt, chiếm hơn 55%, nhờ lợi thế về bức xạ và hạ tầng công nghiệp phát triển.
Tuy nhiên, so với tiềm năng, mức độ khai thác hiện tại vẫn còn hạn chế. Theo dự báo, đến năm 2030, công suất điện mặt trời mái nhà trong KCN có thể đạt khoảng 20.000 MWp. Song để đạt được con số này, cần giải quyết nhiều điểm nghẽn tồn tại.
Lợi ích kép: giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh
Việc đầu tư điện mặt trời mái nhà mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp trong KCN. Trước hết là khả năng giảm chi phí điện năng, đặc biệt trong khung giờ cao điểm ban ngày – thời điểm sản xuất diễn ra mạnh mẽ. Bên cạnh đó, việc sử dụng năng lượng tái tạo còn giúp doanh nghiệp cải thiện hồ sơ phát thải, đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe từ đối tác quốc tế. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang ưu tiên các nhà sản xuất có cam kết rõ ràng về phát triển bền vững.
Ở góc độ vĩ mô, điện mặt trời mái nhà còn góp phần giảm tải cho hệ thống điện quốc gia, hạn chế áp lực đầu tư vào nguồn điện truyền thống và hạ tầng truyền tải.
Rào cản từ hạ tầng, chi phí và cơ chế chính sách
Dù tiềm năng lớn, việc phát triển điện mặt trời mái nhà trong KCN vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những rào cản chính là chi phí đầu tư ban đầu còn cao, đặc biệt khi tích hợp thêm hệ thống lưu trữ năng lượng. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp, nhất là nhóm vừa và nhỏ, chưa đủ năng lực tài chính để triển khai dự án. Việc tiếp cận nguồn vốn vay còn hạn chế do các yêu cầu về bảo lãnh và lãi suất chưa thực sự thuận lợi.
Bên cạnh đó, hạ tầng truyền tải điện tại một số khu vực chưa đáp ứng kịp tốc độ phát triển, trong khi cơ chế giá điện và chính sách hỗ trợ vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Điều này khiến nhiều dự án tiềm năng chưa thể triển khai hoặc bị chậm tiến độ.
Hoàn thiện chính sách – chìa khóa thúc đẩy thị trường
Để khai thác hiệu quả tiềm năng điện mặt trời mái nhà trong KCN, các chuyên gia cho rằng cần tập trung vào việc hoàn thiện hành lang pháp lý và cơ chế tài chính. Việc xây dựng khung chính sách rõ ràng, ổn định sẽ giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn. Đồng thời, cần có các cơ chế hỗ trợ cụ thể nhằm khuyến khích phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng – yếu tố quan trọng giúp tối ưu hóa hiệu quả sử dụng điện và giảm áp lực lên lưới điện.
Ngoài ra, việc thúc đẩy hợp tác giữa khu vực công và tư nhân, cùng với sự tham gia của các tổ chức quốc tế, sẽ góp phần huy động nguồn lực và chia sẻ kinh nghiệm trong triển khai các mô hình năng lượng sạch.
Hướng tới hệ sinh thái khu công nghiệp xanh
Điện mặt trời mái nhà không chỉ là giải pháp năng lượng mà còn là nền tảng để xây dựng hệ sinh thái KCN xanh – nơi sản xuất gắn liền với bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên hiệu quả.
Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, việc phát triển năng lượng tái tạo trong KCN sẽ đóng vai trò then chốt. Khi được triển khai đồng bộ với các giải pháp lưu trữ và quản lý năng lượng thông minh, điện mặt trời mái nhà sẽ góp phần tạo nên hệ thống năng lượng bền vững, đáp ứng nhu cầu phát triển dài hạn của nền kinh tế.
Doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp điện mặt trời mái nhà phù hợp cho khu công nghiệp? Liên hệ INS Energy để được tư vấn thiết kế – thi công trọn gói, tối ưu chi phí và đảm bảo hiệu quả vận hành lâu dài.